صفحه اصلی

مانایی ها

 

 

 

 

 

در قرن 9پ م در شمال غربی ایران در غرب دریاچه ارومیه و همسایگی آشوریان و اورارتوییان دولت نو ظهوری به نام ماننا پدید آمد. در سال 1947در تپه زیویه مرز امروزی آذربایجان غربی و كردستان ایران گنجینه با شكوهی از طلا نقره و عاج از دل خاك بیرون آمد كه پیش در آمدی بر شناسایی مانایی ها شد .در دره سولدوز آذربایجان غربی دهكده های متعددی از دوران پیش از تاریخ كشف شده است. در طول زمان به ترتیب درمنطقه دریاچه ارومیه تا كرمانشاه قبایل مختلفی سكنی گزیدند كه منابع آشوری آنها را گوتیان و لولبیان نامیده اند. در قرن 9 پیش از میلاد یكی از این قبایل در تپه حسنلو شروع به ساخت دژ مستحكم كرد. طبق كتیبه ای كه در بوكان پیدا شده این قوم اعتبار خاصی داشت و كم كم هسته مركزی قوم ماد را تشكیل داد. به موجب سالنامه های آشوری در قرن 9 پیش از میلاد تشكیلات دولتی و قلاع دفاعی خطه ارومیه ساخته شده است. دولت ماننا شامل تمامی نواحی جنوب دریاچه ارومیه و بخشی از دره رود قزل اوزن بود. سازمان اجتماعی ماننا شامل دامداری و پرورش گوسفند و حیوانات شاخدار ،اسب،شتر دو كوهان،قاطر و خر بود.فرهنگ تپه حسنلو عمدتا به دوره چهارحسنلو مرتبط میشود. در این دوره در اوج شكوفایی مانایی ها حمله آشوریان یا اورارتویی ها به آنها باعث كشتار آنها و از بین رفتن آنها میشود. در تپه حسنلو زن و مزدی در بقل هم ،مادری كه كودكی را در آغوش گرفته و چهل زن كه در سالنی خوابیده بودند به یكباره به زیرآواررفته اند و باستان شناسان آنها را از دل خاك بیرون آورده اند

 

 

 

 

 

 

 

جام حسنلو تپه حسنلو گنجینه زیویه
آثار قلایچی بوكان   قلعه بوینی یوغون

كاسی ها

میتانی ها گوتیان لولوبیان

 

 

 

 

 

كشور مانا در زمان تشكیل آن در میان سه كشور نیرومند محصور بود.اورارتو در شمال ،ماد در جنوب شرقی و آشور در غرب. نخستین بار نام مانا در سنگ نبشته سلمانصر آشوری آمده است -824 الی 859 پ م - پس از آن در سنگ نبشته ای كه در طاش تپه میاندوآب پیدا شده نام مانا آمده است كه در آن شاه اورارتو به نام منوا- تاریخ سلطنت سالهای 781الی810پ م-در آن از پیروزی خود بر مانا خبر میدهد.آخرین بار در سالنامه های اورارتو مربوط به روسا -سالهای حدود 645الی685پ م - یاد شده است.در قرن 7 پ م كشور مانا جزیی از ماد بود.تصاویر بر جای مانده بر جام حسنلو حاكی از ارتباط فرهنگی ماناییان با مردم هوریای زبان دارد

 
منبع :آثار تاریخی ایران اثر سیف الله كامبخش فرد
 
اطلس تاریخ ایران