هخامنشیان

سنگ نبشته های هخا منشی به خط فارسی باستان
نوشته های فارسی باستان

خط میخی به آن دسته از خطها گفته می شود که نمادهایی شبیه میخ دارند. خطوط میخی گونه‌های گوناگونی دارند که برای نوشتن زبانهای مختلف به کار می‌روند. از گونه‌های خط میخی می توان به میخی سومری، اکدی، ایلامی و اوگاریتی اشاره کرد و هم چنین خط میخی هخامنشی یا پارسی باستان. همه خطوط میخی که تا کنون رمزگشایی شده‌اند از چپ به راست نوشته می‌شوند. این خط در کشورهای آسیای غربی به کار می‌ رفته ‌است. پژوهشگران سومریان را مبدع خط میخی می‌دانند.
خط میخی هخامنشی توسط داریوشِ بزرگ ساخته شده ‌است، دارای ۵۰ نشانه ‌است و آخرین گونه خط میخی است که در سده ششم پیش از میلاد ساخته شده ‌است. داریوش در بند 70 کتیبه بیستون یادآور می شود که او این خط را ساخته و آنرا به همه کشورها فرستاده تا مردم آنرا یاد بگیرند، او این خط را خط آریایی نامید.
این خط برای نوشتن کتیبه های هخامنشی به کار رفته‌ است. خط میخی هخامنشی، خطی نیمه الفبایی، نیمه هجایی است، افزون بر ۸ نشانه که برای واژگان پر کاربرد مانند شاه، کشور و اهورامزدا به کار می‌روند. این خط از ساده‌ترین خطوط میخی است.
دراینجا کتیبه ها و سنگ نگاره هایی که به این خط است را بررسی می کنیم .منشور كورش نیز كه به خط بابلی نوشته شده است به خاطر اهمیتی كه دارد در این لیست آورده شده است.

نوشته های فارسی باستان
 
آریارمنه

لوح طلای آریا رمنه

AmH
ارشام

لوح طلای ارشام

AsH
کورش کبیر 559-530

منشور کورش

CB
منشور کورش

ورودی تالار پاسارگاد

CMa

دروازه ای در پاسارگاد

CMb

در کاخی در پاسارگاد

CMc
داریوش اول 522-486

داریوش اول - دیواره بیستون

 
نوشته های فارسی باستان

داریوش اول - گنج نامه الوند

DE

داریوش اول - تکه شکسته سفالی در قرلا شمال غربی رومانی

DG

داریوش اول - لوح طلا و نقره کشف در همدان

DH
داریوش اول - نقش رستم ---->

داریوش اول - نقش رستم -ردیف بالای مقبره

DNa
 

داریوش اول - نقش رستم -ردیف وسط مقبره

DNb
نوشته های فارسی باستان

داریوش اول - متن کوتاه در باره گبریاس -نقش رستم

DNc

داریوش اول - متن کوتاه در باره آسپاتینس -نقش رستم

DNd

داریوش اول - نام ملتها -نقش رستم

DNe
داریوش اول - تخت جمشید ----->

داریوش اول - کاخ تچر بر درگاه

DPa
نوشته های فارسی باستان

داریوش اول کاخ تچر

DPb

داریوش اول کاخ تچربر تاقچه های کاخ

DPc

داریوش اول دیوار جنوبی تخت جمشید

DPd
 

داریوش اول دیوار جنوبی تخت جمشید

DPe
نوشته های فارسی باستان

داریوش اول لوحهای طلاونقره کاخ آپادانا -متن مشابه نمونه کاخ همدان

DPh

داریوش اول - چفت در کاخ تچر

DPi

داریوش اول تکه ای از پایه ستون

DPj
داریوش اول - کاخ آپادانای ش ----->

داریوش اول -کاخ شوش -دو آجر

DSa
 

داریوش اول -کاخ شوش -دو آجر

DSb
 

داریوش اول - پایه ستون در کاخ شوش

DSc
 

داریوش اول - پایه ستون در کاخ شوش

DSd
نوشته های فارسی باستان

داریوش اول - لیست کشورهای امپراتوری

DSe

داریوش اول - سنگ بنا

DSf

داریوش اول - پایه ستون

DSg

داریوش اول - پایه ستون

DSi
 

داریوش اول - پایه ستون

DSj
 

داریوش اول - آجر

DSk
نوشته های فارسی باستان

داریوش اول - آجر

DSl

داریوش اول - آجرلعاب دار نیمه تمام

DSm

داریوش اول - مجسمه ای در کاخ شوش

DSn
 

داریوش اول - تکه ای از سنگ مرمر

DSo
 

داریوش اول - تکه ای از سنگ مرمر

DSp
 

داریوش اول - تکه ای از سنگ مرمر

DSq
 

داریوش اول - تکه ای از سنگ مرمر

DSs
 

داریوش اول - تکه ای از سنگ مرمر

DSt
 

داریوش اول - پایه ستون

DSy
داریوش اول-کانال سوز ----->

داریوش اول-کانال سوئز

DZa
 

داریوش اول-کانال سوئز

DZb
 

داریوش اول-کانال سوئز

DZc

 

داریوش اول - سنگ وزنه ----->

داریوش اول - سنگ وزنه

DWa
 

داریوش اول - سنگ وزنه

DWb
 

داریوش اول - سنگ وزنه

DWc
 

داریوش اول - سنگ وزنه

DWd
 

داریوش اول - مهر شاهی

seal
 

داریوش اول - گلدان طلا

vase

 

خشیارشا 486-465------>


خشیارشا - گنج نامه

XE
 

خشیارشا - تکه ای از کوزه نقره ای

XH
خشیارشا -تخت جمشید----->

خشیارشا - دروازه ملل تخت جمشید

XPa
نوشته های فارسی باستان

خشیارشا - پلکان آپادانا

XPb

خشیارشا - کاخ تچر

XPc

خشیارشا - کاخ هدیش

XPd

خشیارشا - کاخ هدیش

XPe

خشیارشا -لوح سنگی حرمسرا

XPf

خشیارشا - کاشی های رنگین از آپادانا

XPg

خشیارشا - لوح دیوان

XPh

خشیارشا - دستگیره در

XPi
نوشته های فارسی باستان

خشیارشا - پایه ستون

XPj

خشیارشا - تچر

XPk

از داریوش DNbخشیار شا - لوح سنگی مشابه

XPl

خشیارشا - پایه ستون

XPm

 

خشیارشا - شوش ------->

خشیارشا - پایه ستون

XSa
 

خشیارشا - پایه ستون

XSb
خشیارشا - دریاچه وان

خشیارشا - سنگ مرمر

XSc

خشیارشا - پایه ستون

XSd

خشیارشا - دریاچه وان

XV

 

خشیارشا - جام

seals
 

خشیارشا - کوزه

vase
اردشیر اول ------->

اردشیر اول- تکه سنگ

A1Pa
 

اردشیر اول - خط نوشته بابلی

A1Pb
 

اردشیر اول - گلدان

vase
 

اردشیر اول - مهر استوانه ای

seal
 

اردشیر اول - گلدان مرمر در مصر

vase

 

داریوش دوم ------->


داریوش دوم - لوح طلای اکباتان

D2Ha
 

داریوش دوم - پایه ستون شوش

D2Sa
 

داریوش دوم - پایه ستون شوش

D2sb
 

داریوش دوم - گلدان

vase
 

داریوش دوم -لوح زرین -شوش

-
 

داریوش دوم - لوح زرین - شوش

-
اردشیر دوم------------->

اردشیر دوم - همدان

A2Ha
 

اردشیر دوم - پایه ستون

A2Hb
 

اردشیر دوم - لوح زرین اکباتان

A2Hc
 

اردشیر دوم -پایه ستون آپادانا

A2Sa
نوشته های فارسی باستان

اردشیر دوم - پایه ستون شوش

A2Sb

اردشیر دوم - پایه ستون شوش

A2Sc

اردشیر دوم - پایه ستون شوش

A2Sd

اردشیر دوم - آرامگاه

A2Pa

 

اردشیر سوم------->


اردشیر سوم - کاخ داریوش اول

A3Pa
 

اردشیر سوم - مهر

seal

نقاشی دیواری هخامنشی بر دیوار بنایی در دهانه غلامان
نقاشی دیواری هخامنشی بر دیوار بنایی در دهانه غلامان

مرجع : كتاب سنگ نگاره های هخامنشی - اثر آقای غیاث آبادی و
livius site
اطلس تاریخ ایران