عظمت معماري ساساني
ساسانيان
 

سنگ نگاره هاي فيروز آباد

فيروز آباد

باوقارترين يادگار ساسانيان

تصاوير فيروز آباد

تصاوير شهر گوروقلعه دختر

فيروز آباد نام امروزي شهر اردشير خوره است. درنزديكي شهر فيروز آباد چندين اثر ساساني وجود داردكه از آن جمله ميتوان به شهر گور ،كاخ اردشير بابكان و قلعه دختر و دو سنگ نگاره ساساني نيز ديده ميشود. اين دو سنگ نگاره در فاصله يك كيلومتري هم قرار دارند . در شهر گور تاكنون حفاري علمي انجام نشده است.اين شهر يك برج بلند نيز دارد .در قصر اردشير بابكان ميتوان به عظمت معماري ساساني پي برد. تاقهاي گنبدي بلند همانند سقف مساجد امروزي چشم هر بيننده اي را خيره ميكندوانعكاس صدا در آنها هوش از سر آدمي ميبرد.در كنار اين قصر يك آتشكده نيز ديده ميشود

فيلمي از داخل بنا


فيلمي از گنبد و انعكاس صدا

قلعه دختر

قلعه دختر دركنار جاده شيراز به فيروز آباد قرار دارد و چون بر روي يك تپه غير قابل دسترس است براي بازديد از آن ميتوان از يك دستگاه تله كابين استفاده نمود(البته هميشه تعطيل است) و به همين دليل ميتوان دليل نام گذاري آنرا به قلعه دختر توجيه نمود.گذشتگان ما معمولا بناهايي را كه به راحتي قابل دسترسي نيستند به كنايه از باكرگي دختران ، به اين نام ميخواندند . يك دليل ديگر در نامگذاري برخي بناها به نام قلعه دختر اين است كه احتمالا اين بناها معبد آناهيتا بوده اند و از آنجا كه الهه آناهيتا جنسيت مونث دارد در طول ساليان وقتي پرستش آناهيتا به فراموشي سپرده شد فقط نامي بيان كننده جنسيت مونث بنا بر آن مانده است. بناي قلعه دختر فيروز آباد بر روي تپه سنگي با شيب زياد قرار دارد و در آن ساختمانهايي شبيه كاخ و سربازخانه وجود دارد . دروازه ورودي در سمت راست قرار دارد ،پس از آن يك حياط قرار دارد كه آن را اتاقهايي محصور كرده اند و در سمت چپ كاخ شاهي قرار دارد.كاخ شاهي شامل يك ايوان بزرگ و سقفي گنبدي شكل است

 


عكس هوايي شهر گور

شهر گور

در جنوب قلعه دختر شهر اردشير قرار دارد كه اكنون به شهر گور مشهور است. مانند بسياري از شهرهاي باستاني ايران شهر به صورت دايره است و دو ديوار حايل دارد. ساخت شهر به زماني باز ميگردد كه اردشير بر شاه اشكاني پيروز شد و ايران را مطيع خود كرد، يعني آغاز سلسله ساسانيان. در اين شهر برج بلندي قرار دارد كه ارتفاع آن بيش از 30 متر است و دليل ساخت آن براي ما مشخص نيست. اين برج در نقطه اي قرار دارد كه چهار خيابان اصلي شهر به هم ميرسند. ديوار داخلي از مركز شهر 450 متر فاصله دارد و ديوار بيروني كمي بيشتر. نكته قابل توجه اينكه اين شهر تاكنون حفاري نشده است و نميتوان به درجه اهميت باستان شناسي آن پي برد و مورد عجيب آنكه در سطح اين شهر بر خلاف ديگر محوطه هاي باستاني سفال و شكسته هاي كوزه به چشم نميخورد! در كنار برج يك ميدان سنگي مرتفع قرار دارد كه احتمالا مركز شهر بوده است

 

 

كاخ اردشير

به فاصله كمي از شهر گور در شمال آن قصر زيباي اردشير قرار دارد. درجاده شيراز به فيروز آباد پس از عبور از قلعه دختر نزديك شهر فيروز آباد ميتوان اين كاخ را در سمت شرق مشاهده كرد. در شمال كاخ يك آبگير قرار دارد . كاخ شامل يك سالن مركزي است كه با دو گنبد بلند احاطه شده است و روبروي آبگير يك ايوان بلند قرار دارد. ابعاداين كاخ زيبا 55*104 متر است

 

ديوارهاي نگه دارنده ايوان مركزي در بعضي جاها بيش از چهار متر پهنا دارند. ايوان به سالن مركزي متصل است كه آنهم در دو طرف دو سالن ديگر دارد و همگي سقفهاي گنبدي بلندي دارند. معماري اين بنا همانند معماري حمام كاراكالا در روم استكه در قرن سوم ميلادي ساخته شده است سالن مركزي يك شاه نشين كوچك است و تزيينات ديوارهاي آن مانند تزيينات تخت جمشيد است. . گنبد بلند اين سالن از آجر ساخته شده است.مانند آنرا ميتوان در كاخ سروستان مشاهده كرد و ميدانيم در تخت سليمان نيز وجود داشته و اين نوع معماري پس از اسلام وارد طرح مساجد شد و در آنجا به كمال رسيد

 

آتشكده فرنبغ فيروز آباد

در شرق بنا يك چهارطاقي ديده ميشود و در گذشته آتشكده بوده است .اين آتشكده به احتمال زياد همان آتشكده فرنبغ است كه در منابع تاريخي از آن ياد شده است. اكنون اين محوطه باستاني درون مزرعه قرار دارد و سمت ديگر بنا يعني شمال آن يك گورستان معاصر قرار دارد . اهالي شهر به فرض مقدس بودن محل اموات خود را در كنار آن چال ميكردند .آتشكده فرنبغ يكي از سه آتشكده مهم ايران باستان است

تصاوير : حميد صدقي نژاد و سايت
www.livius.org
اطلس تاريخ ايران