ساسانیان
 

 

فیروز آباد -عظمت معماری ساسانی

 

 

 

فیروز آباد نام امروزی شهر اردشیر خوره است. درنزدیكی شهر فیروز آباد چندین اثر ساسانی وجود دارد كه از آن جمله می توان به شهر گور ،كاخ اردشیر بابكان و قلعه دختر و دو سنگ نگاره ساسانی نیز دیده می شود. این دو سنگ نگاره در فاصله یك كیلومتری هم قرار دارند . در شهر گور تاكنون حفاری علمی انجام نشده است. این شهر یك برج بلند نیز دارد .در قصر اردشیر بابكان میتوان به عظمت معماری ساسانی پی برد. تاقهای گنبدی بلند همانند سقف مساجد امروزی چشم هر بیننده ای را خیره می كند وانعكاس صدا در آنها هوش از سر آدمی می برد.در كنار این قصر یك آتشكده نیز دیده میشود

کاخ فیروزآباد

سنگ نگاره های فیروز آباد

 

 

قلعه دختر

قلعه دختر دركنار جاده شیراز به فیروز آباد قرار دارد و چون بر روی یك تپه غیر قابل دسترس است برای بازدید از آن می توان از یك دستگاه تله كابین استفاده نمود(البته همیشه تعطیل است) و به همین دلیل میتوان دلیل نام گذاری آنرا به قلعه دختر توجیه نمود. گذشتگان ما معمولا بناهایی را كه به راحتی قابل دسترسی نیستند به كنایه از باكرگی دختران ، به این نام می خواندند . یك دلیل دیگر در نامگذاری برخی بناها به نام قلعه دختر این است كه احتمالا این بناها معبد آناهیتا بوده اند و از آنجا كه الهه آناهیتا جنسیت مونث دارد در طول سالیان وقتی پرستش آناهیتا به فراموشی سپرده شد فقط نامی بیان كننده جنسیت مونث بنا بر آن مانده است. بنای قلعه دختر فیروز آباد بر روی تپه سنگی با شیب زیاد قرار دارد و در آن ساختمانهایی شبیه كاخ و سربازخانه وجود دارد . دروازه ورودی در سمت راست قرار دارد ،پس از آن یك حیاط قرار دارد كه آن را اتاقهایی محصور كرده اند و در سمت چپ كاخ شاهی قرار دارد.كاخ شاهی شامل یك ایوان بزرگ و سقفی گنبدی شكل است

 

 

 

شهر گور

در جنوب قلعه دختر شهر اردشیر قرار دارد كه اكنون به شهر گور مشهور است. مانند بسیاری از شهرهای باستانی ایران شهر به صورت دایره است و دو دیوار حایل دارد. ساخت شهر به زمانی باز میگردد كه اردشیر بر شاه اشكانی پیروز شد و ایران را مطیع خود كرد، یعنی آغاز سلسله ساسانیان. در این شهر برج بلندی قرار دارد كه ارتفاع آن بیش از 30 متر است و دلیل ساخت آن برای ما مشخص نیست. این برج در نقطه ای قرار دارد كه چهار خیابان اصلی شهر به هم می رسند. دیوار داخلی از مركز شهر 450 متر فاصله دارد و دیوار بیرونی كمی بیشتر. نكته قابل توجه اینكه این شهر تاكنون حفاری نشده است و نمیتوان به درجه اهمیت باستان شناسی آن پی برد و مورد عجیب آنكه در سطح این شهر بر خلاف دیگر محوطه های باستانی سفال و شكسته های كوزه به چشم نمی خورد! در كنار برج یك میدان سنگی مرتفع قرار دارد كه احتمالا مركز شهر بوده است


عكس هوایی شهر گور

 

 

 

 

 

كاخ اردشیر

به فاصله كمی از شهر گور در شمال آن قصر زیبای اردشیر قرار دارد. درجاده شیراز به فیروز آباد پس از عبور از قلعه دختر نزدیك شهر فیروز آباد میتوان این كاخ را در سمت شرق مشاهده كرد. در شمال كاخ یك آبگیر قرار دارد . كاخ شامل یك سالن مركزی است كه با دو گنبد بلند احاطه شده است و روبروی آبگیر یك ایوان بلند قرار دارد. ابعاداین كاخ زیبا 55*104 متر است

 

 

دیوارهای نگه دارنده ایوان مركزی در بعضی جاها بیش از چهار متر پهنا دارند. ایوان به سالن مركزی متصل است كه آنهم در دو طرف دو سالن دیگر دارد و همگی سقفهای گنبدی بلندی دارند. معماری این بنا همانند معماری حمام كاراكالا در روم استكه در قرن سوم میلادی ساخته شده است سالن مركزی یك شاه نشین كوچك است و تزیینات دیوارهای آن مانند تزیینات تخت جمشید است. . گنبد بلند این سالن از آجر ساخته شده است.مانند آنرا میتوان در كاخ سروستان مشاهده كرد و میدانیم در تخت سلیمان نیز وجود داشته و این نوع معماری پس از اسلام وارد طرح مساجد شد و در آنجا به كمال رسید

 

 

آتشكده فرنبغ فیروز آباد

در شرق بنا یك چهارطاقی دیده میشود و در گذشته آتشكده بوده است .این آتشكده به احتمال زیاد همان آتشكده فرنبغ است كه در منابع تاریخی از آن یاد شده است. اكنون این محوطه باستانی درون مزرعه قرار دارد و سمت دیگر بنا یعنی شمال آن یك گورستان معاصر قرار دارد . اهالی شهر به فرض مقدس بودن محل اموات خود را در كنار آن چال میكردند .آتشكده فرنبغ یكی از سه آتشكده مهم ایران باستان است

 
 
 
www.livius.org اطلس تاریخ ایران - تصاویر : حمید صدقی نژاد و سایت